IPM: TURKIYE SERA GAZI EMISYONLARINI 10 YILDA YUZDE 35 AZALTABILIR - BASIN ACIKLAMASI KURULUSTAN YAPILAN BASIN ACIKLAMASI ASAGIDA BULUNUYOR: SABANCI UNIVERSITESI ISTANBUL POLITIKALAR MERKEZI`NIN (IPM) HAZIRLADIGI `TURKIYE`NIN KARBONSUZLASMA YOL HARITASI: 2053`TE NET SIFIRA DOGRU` RAPORU, BUGUN DUZENLENEN TOPLANTIYLA ACIKLANDI. CALISMADA, EKONOMININ ILGILI TUM SEKTORLERINI ICEREN SERA GAZI EMISYONLARI BIRLESTIRILEREK TURKIYE`NIN 2025-2053 DONEMI ICIN AZALTIM SENARYOLARI HAZIRLANDI VE YATIRIM MALIYETLERI SAPTANDI. RAPOR, BU YIL TURKIYE`NIN BIRLESMIS MILLETLER`E SUNACAGI YENI ULUSAL KATKI BEYANI (NDC- NATIONALLY DETERMINED CONTRIBUTION) ICIN BILIMSEL BIR ARKA PLAN NITELIGINI TASIYOR. 2021 YILINDA IMZALANAN PARIS ANLASMASI`YLA SERA GAZI EMISYONLARINI 2053`TE NET SIFIRA INDIRMEYI HEDEFLEDIGINI ACIKLAYAN TURKIYE, 2022`DE GUNCELLEDIGI NDC`DE EMISYONLARDA YUZDE 41 ARTISTAN AZALTIM HEDEFI VERMISTI. ANCAK BU HEDEF, UZUN VADEDE NET SIFIRA UYUMLU OLMADIGI GIBI SEKTORLERDE BIR AZALTIM PATIKASININ OLUSMASINA IMKAN VERMIYOR. IPM`NIN CALISMASI, REFERANS VE NET SIFIR SENARYOLARINI KARSILASTIRARAK 2053`TE NET SIFIR HEDEFINE DOGRU TURKIYE`NIN 2035 ICIN BELIRLEMESI GEREKEN ARA HEDEFI ORTAYA KOYMASI ACISINDAN ONEM TASIYOR. TOPLANTIYA, RAPORUN ARASTIRMA VE YAZI EKIBINDEN IPM IKLIM DEGISIKLIGI CALISMALARI KOORDINATORU DR. UMIT SAHIN, HACETTEPE UNIVERSITESI ELEKTRIK VE ELEKTRONIK MUHENDISLIGI BOLUMU OGRETIM UYESI VE EPRA GENEL MUDURU DOC. DR. OSMAN BULENT TOR, ODTU EKONOMI BOLUMU OGRETIM UYESI PROF. DR. EBRU VOYVODA, ANKARA UNIVERSITESI ZIRAAT FAKULTESI TARIM EKONOMISI BOLUMU OGRETIM UYESI PROF. DR. ILKAY DELLAL, ANKARA UNIVERSITESI VE TURKECO ENERJI`DEN DOC. DR. DUYGU ERTEN VE MEDIPOL UNIVERSITESI MUHENDISLIK VE DOGA BILIMLERI FAKULTESI`NDEN DR. OZAY USLU KATILDI. TOPLANTININ ACILIS KONUSMASINI YAPAN DR. SAHIN, IPM`NIN, TURKIYE HENUZ PARIS ANLASMASI`NA TARAF OLMADAN ONCE MODEL CALISMALARINA BASLADIGINI VURGULAYARAK SOYLE DEDI: `TURKIYE PLANLI BIR STRATEJIYLE SERA GAZI EMISYONLARINI 2025-2035 ARASINDA MUTLAK OLARAK AZALTABILIR VE 2053`E KADAR EMISYONLARINI DAHA DA AZALTARAK NET SIFIR HEDEFINE YAKLASABILIR. BU CALISMADAKI NET SIFIR SENARYOSUNA GORE, TURKIYE`NIN BU YIL SUNACAGI YENI NDC`NIN 2053`TE NET SIFIR HEDEFIYLE UYUMLU OLABILMESI ICIN ONCELIKLE 2021`IN EMISYONLARIN TEPE NOKTASINA CIKTIGI YIL OLARAK KORUNMASI VE EMISYONLARIN 2025`TEN ITIBAREN HIZLANARAK AZALTILMASI GEREKIYOR. TURKIYE SERA GAZI EMISYONLARINI, GEREKLI POLITIKALAR IZLENEREK 2035`TE 2021`E GORE YUZDE 35 AZALTILARAK 370 MILYON TONA DUSURULEBILIR. BU AYNI ZAMANDA EMISYONLARIN 2010 ONCESI DUZEYLERE DUSURULMESI ANLAMINA GELIYOR. RAPORDA NET SIFIR SENARYOSUNA GORE KARBONDIOKSIT EMISYONLARINDAKI AZALTIM DAHA HIZLI OLUYOR. TURKIYE`NIN KARBONDIOKSIT EMISYONLARI 2035`TE 2021`E GORE YUZDE 40 AZALTILARAK 277 MILYON TONA DUSURULEBILIR. BU DA KARBONDIOKSIT EMISYONLARININ 2005 ONCESI DUZEYLERINE GERILEYEBILECEGI ANLAMINA GELIYOR. 2035`E KADAR YAPILABILECEK BU AZALTIM, BUYUK OLCUDE ELEKTRIK SEKTORUNDE KOMURDEN KADEMELI CIKISA VE YENI YENILENEBILIR ENERJI SANTRALLERININ HIZLI BIR SEKILDE KURULMASINA BAGLI. ELEKTRIK SEKTORUNDE KOMUR KULLANIMINDAN KADEMELI CIKIS 2036`YA KADAR TAMAMLANABILIR. BU, RUZGAR VE GUNES ENERJISI KURULUM HIZININ YILDA YAKLASIK 10 GW`A ULASMASIYLA VE 2035`E KADAR 9 GW BATARYA YATIRIMI YAPILMASIYLA MUMKUN.` EMISYONLARDA YUZDE 61 AZALTIM MUMKUN IPM`NIN `TURKIYE`NIN KARBONSUZLASMA YOL HARITASI: 2053`TE NET SIFIRA DOGRU` RAPORUNA GORE, TURKIYE YENILENEBILIR ENERJIYE VE ELEKTRIKLI ARACLARA HIZLI GECISI, KOMURDEN KADEMELI CIKISI, SANAYIDE TEKNOLOJI DONUSUMUNU VE BINALARDA ELEKTRIFIKASYONU SAGLARSA 2053`E KADAR TOPLAM SERA GAZI EMISYONLARINI YUZDE 61 AZALTABILIR. BU DA YILLIK ORTALAMA YAKLASIK YUZDE 3`LUK BIR AZALTIMA KARSILIK GELIYOR. TURKIYE`NIN NET SIFIR HEDEFINE ULASABILMESI 2025-2035 ARASINDAKI ON YIL ICIN TOPLAM 265 MILYAR ABD DOLARI EK MALIYETE NEDEN OLUYOR. BU MALIYETIN EN BUYUK KISMI (YUZDE 75`I) BINA SEKTORUNDEKI DONUSUMDEN KAYNAKLANIYOR. BU RAKAM ICINDE SANAYI SEKTORU ICIN DONUSUMUN MALIYETI YAKLASIK 8,3 MILYAR DOLARDA KALIRKEN, ELEKTRIK SEKTORU ICIN 80 MILYAR DOLARA ULASIYOR. ULASTIRMA SEKTORUNDEKI DONUSUM ICIN ISE EK MALIYET DEGIL, PETROL ITHALATININ AZALTILMASINA BAGLI 36,5 MILYAR DOLAR FAYDA ORTAYA CIKIYOR. TURKIYE`NIN KARBONSUZLASMA YOL HARITASI RAPORU, 2053 NET SIFIR HEDEFI ICIN TURKIYE EKONOMISININ ILGILI BUTUN SEKTORLERI (ELEKTRIK, SANAYI, BINALAR, ULASTIRMA, TARIM, ATIK) VE BUTUN SERA GAZLARI (KARBONDIOKSIT, METAN, NITROZ OKSIT VE F GAZLARI) ELE ALINARAK HAZIRLANDI. YOL HARITASINDA TURKIYE`NIN SERA GAZI EMISYONLARININ OLASI GIDISATI, IKI AYRI SENARYO UZERINDEN INCELENDI. -REFERANS SENARYODA, EMISYONLARI NET SIFIRA INDIRMEK ICIN EKONOMIYE EK BIR MUDAHALE YAPILMADAN VE IDDIALI IKLIM POLITIKALARI YURUTULMEDEN, EKONOMININ BUGUNKU GIDISATI 2053`E TASINARAK ENERJI TALEBININ VE SERA GAZI EMISYONLARININ ULASACAGI SEVIYE ORTAYA KONULDU. -NET SIFIR SENARYOSUNDA ISE 2053`TE NET SIFIR EMISYONA INMEK ICIN EKONOMIYE GEREKLI MUDAHALELERIN YAPILDIGI VARSAYILDI. BU DOGRULTUDA YENILENEBILIR ENERJIYE HIZLI GECIS, KOMURDEN KADEMELI CIKIS, ELEKTRIKLI ARACLARA HIZLI GECIS, SANAYIDE KADEMELI TEKNOLOJI DONUSUMU VE BINALARDA ELEKTRIFIKASYON ILE ENERJI TALEBININ VE EMISYONLARIN NASIL BIR SEYIR IZLEYECEGI ORTAYA KONDU. ELEKTRIKTE SERA GAZI YILLIK YUZDE 6,5 AZALTILABILIR RAPORDA, ELEKTRIK SEKTORUNDE SERA GAZI EMISYONLARININ, 2025-2053 DONEMI BOYUNCA REFERANS SENARYODA YILLIK ORTALAMA YUZDE 1,2 ARTARKEN NET SIFIR SENARYOSUNDA YILLIK ORTALAMA YUZDE 6,5 AZALABILECEGI VURGULANDI. ELEKTRIK SEKTORUNDE NET SIFIR SENARYOSUNDA, 2035 ITIBARIYLA 2025`E GORE YUZDE 54, 2053 ITIBARIYLA ISE YUZDE 84 ORANINDA CO? ESDEGERI AZALTIM SAGLANABILIYOR. ELEKTRIK SEKTORUNDE NET SIFIR DONUSUMU ICIN BAKIM, YAKIT, ISLETME VE SEBEKE YATIRIMLARINI ICEREN TOPLAM MALIYET 80,1 MILYAR ABD DOLARI. BU MALIYET KALEMLERI ICERISINDE EN BUYUK PAYA SAHIP OLAN ISE SANTRAL YATIRIMLARI. DOC. DR. OSMAN BULENT TOR, CALISMANIN DETAYLARINI ANLATIRKEN SOYLE KONUSTU: `NET SIFIR YOL HARITASI, TURKIYE`NIN ELEKTRIK SEKTORU ICIN EP-SIM MODELIYLE HAZIRLANARAK HEM REFERANS HEM DE NET SIFIR SENARYOLARINI GERCEKCI BIR ZEMINE OTURTUYOR. BU SAYEDE POLITIKA YAPICILAR ICIN GUVENILIR VE UYGULANABILIR BIR YOL HARITASI ORTAYA CIKIYOR. ENERJI SEKTORU ICIN YAPILAN VARSAYIMLAR, GUNCELLENMIS NDC`NIN OLUSTURULMASINDA SOMUT BIR DAYANAK SUNUYOR. PROJEKSIYONLAR TEKNIK ACIDAN GUCLU OLDUGU KADAR, SIYASI KARAR SURECLERI ICIN DE YON GOSTERICI NITELIKTE.` SANAYININ NET SIFIR HEDEFI ICIN 8,3 MILYAR DOLAR GEREKIYOR RAPORDA, TURKIYE`NIN SERA GAZI EMISYONLARININ ONEMLI SEBEPLERINDEN BIRI OLAN SANAYI SEKTORUNUN CELIK, ALUMINYUM, CIMENTO, GUBRE, KIMYASALLAR VE TEKSTIL GIBI DIGER ALT KOLLARI INCELENDI. CALISMAYA GORE, SANAYI SEKTORUNUN NET SIFIR PATIKASINDA ONEMLI BIR DONUSUM YASANIYOR. NET SIFIR SENARYOSU, REFERANS SENARYOYA KIYASLA SANAYI SEKTORUNDE YAKLASIK YUZDE 11 DAHA FAZLA ELEKTRIK TALEBI YARATIYOR. BU ARTIS, OZELLIKLE KIMYA VE DIGER SANAYI SEKTORLERINDEKI ELEKTRIFIKASYONDAN KAYNAKLANIYOR. BUNA RAGMEN BIRCOK SEKTORDE VERIMLILIK ARTISLARI VE TALEP DUSUSLERIYLE TOPLAM ENERJI TUKETIMI DENGELENIYOR. SANAYIDE GEREKLI DONUSUMUN GERCEKLESMESI ICIN 2035 YILINA KADAR YAKLASIK 8,3 MILYAR ABD DOLARI EK YATIRIM GEREKIYOR. 2025-2053 DONEMI BOYUNCA, REFERANS SENARYODA SANAYI EMISYONLARI ORTALAMA YILLIK YUZDE 2,5 ARTIS GOSTERIRKEN NET SIFIR SENARYOSUNDA EMISYONLAR YILLIK YUZDE 2 AZALIYOR. NET SIFIR SENARYOSUNDA 2025`E KIYASLA 2035 YILINDA YUZDE 22, 2053 YILINDA ISE YUZDE 44 ORANINDA CO? ESDEGERI AZALTIM SAGLANIYOR. PROF. DR. EBRU VOYVODA, CALISMADAKI BULGULARIN HER SEKTOR ICIN UYGULANABILIR KARBONSUZLASMA SECENEKLERINI NET BICIMDE ORTAYA KOYDUGUNU BELIRTIRKEN SOZLERINI SOYLE SURDURDU: `METALDE TEKNOLOJIK DONUSUM, GUBREDE KATALITIK AZALTIM, CIMENTODA ISE KLINKER ORANININ DUSURULMESI VE GERI DONUSUM MALZEMESI KULLANIMI ONE CIKIYOR. CIMENTO SEKTORU, 2053`E GIDEN YOLDA SUREC EMISYONLARININ EN BUYUK KAYNAGI OLARAK KRITIK BIR ODAK ALANI KONUMUNDADIR. KIMYA VE DIGER SANAYILERDE ELEKTRIFIKASYONUN ARTISI BEKLENIRKEN, ENERJI VERIMLILIGI KAZANIMLARININ KARARLILIKLA UYGULANMASI DONUSUMUN HIZINI BELIRLEYECEKTIR.` ULASTIRMADA FOSIL YAKIT YERINE ELEKTRIFIKASYON EMISYONLARI YUZDE 52 AZALTABILIR ULASTIRMA SEKTORUNE BAKILDIGINDA, 2053 YILINDA REFERANS SENARYOYA GORE YUZDE 70; 2025 YILINA GORE YUZDE 52 ORANINDA AZALTIM SAGLANIYOR. DONUSUM ICIN 2035 YILINA KADAR YAKLASIK 75,3 MILYAR DOLAR YATIRIM GEREKTIGI HESAPLANIRKEN FOSIL YAKITLARDAN UZAKLASMA SAYESINDE 111,9 MILYAR DOLARLIK TASARRUF SAGLANABILECEK. BU DA ULASTIRMADAKI DONUSUMUN 36,5 MILYAR DOLAR NET FAYDA SAGLAYACAGI ANLAMINA GELIYOR. ULASTIRMA BASLIGININ SUNUMUNU YAPAN DR. OZAY USLU ISE SUNLARI KAYDETTI: `ULASTIRMA SEKTORU, SERA GAZI EMISYONLARININ AZALTIMINDA STRATEJIK BIR KALDIRAC KONUMUNDA. MODELLEME VE PROJEKSIYONLARIMIZ, ELEKTRIKLI ARACLARA GECISIN VE BU ALANDAKI YATIRIMLARIN HIZLANMASININ EMISYONLARI BELIRGIN BICIMDE DUSURDUGUNU GOSTERIYOR. KARAYOLUNDAN OZELLIKLE DEMIRYOLUNA KAYACAK BIR DONUSUM ISE HEM CEVRESEL HEM DE EKONOMIK ACIDAN GUCLU BIR FIRSAT SUNUYOR. BU SENARYOLAR, ENERJI VERIMLILIGINI ARTIRIRKEN FOSIL YAKITLARA BAGIMLILIGI AZALTIYOR. ORTAYA CIKAN TABLO, DUSUK KARBONLU ULASTIRMA POLITIKALARI ICIN UYGULANABILIR VE MALIYET-ETKIN BIR YOL HARITASI ORTAYA KOYUYOR.` BINALARDAN KAYNAKLANAN EMISYONLAR 2045`TE SIFIR OLABILIR NET SIFIR SENARYOSUNDA BINALAR SEKTORUNDE 2025 SONRASI TUM YENI BINALARIN `NEREDEYSE SIFIR ENERJILI BINA` (NSEB) OLARAK INSA EDILMESI, YENILENEBILIR ENERJI KAYNAKLARI (YEK) KULLANIM ORANININ 2040`TA YUZDE 20`YE, 2050`DE YUZDE 30`A CIKARILMASI, 2000 YILI ONCESI BINALARIN KADEMELI OLARAK YIKILIP YENILENMESI VE MEVCUT BINALARDA ENERJI VERIMLILIGI IYILESTIRMELERININ YAPILMASI ONGORULUYOR. AYRICA KOMURDEN DOGALGAZA, ARDINDAN DOGALGAZDAN ELEKTRIGE GECISLE 2045 YILINA KADAR ISINMADA FOSIL YAKITLARIN TAMAMEN TERK EDILMESI HEDEFLENIYOR. BU DONUSUMLE 2045`TEN ITIBAREN BINALARDAN KAYNAKLANAN EMISYONLAR SIFIRA DUSUYOR. ANCAK BU DONUSUM YAKLASIK 200 MILYAR DOLARLIK BIR YATIRIM IHTIYACI DOGURUYOR. TOPLANTIDA KONUSAN PROF. DR. DUYGU ERTEN, BINA SEKTORUNU ETKILI KULLANILMAYAN GENIS POTANSIYELE SAHIP, IKLIM EYLEMI ICIN `UYUYAN BIR DEV` OLARAK NITELENDIRDI. ERTEN, `TURKIYE`DE BINALAR, ENERJI KAYNAKLI KARBONDIOKSIT (CO?) EMISYONLARININ YAKLASIK YUZDE 14`UNDEN SORUMLU. BU EMISYONLARIN YAKLASIK YUZDE 76`SI KONUTLARDAN, YUZDE 24`U ISE TICARI VE KURUMSAL BINALARDAN KAYNAKLANIYOR. YAPILAN NDC CALISMASI BINALARDA SERA GAZI EMISYONLARININ AZALTILMASI, ENERJI VERIMLILIGININ ARTIRILMASI ICIN CESITLI OZEL ONLEM VE HEDEFLERIN ANA HATLARINI CIZEN OZEL BIR BOLUM ICERIYOR. BUNA GORE, KOMURDEN DOGAL GAZA, ARDINDAN DOGAL GAZDAN ELEKTRIGE GECIS VE ISINMADA FOSIL YAKITLARIN TAMAMEN TERK EDILMESI ILE 2053`TEN BILE ONCE NET SIFIRA ULASABILIR` DIYE KONUSTU. TARIMDA MAKINELERIN ELEKTRIFIKASYONU VE VERIMLILIK ONE CIKIYOR TARIM SEKTORUNDE ISE MEVCUT EGILIMLERIN SURMESI HALINDE TARIM KAYNAKLI EMISYONLARIN 2053 YILINDA 99 MTCO?E SEVIYESINE YUKSELMESI BEKLENIYOR. NET SIFIR SENARYOSU UYGULANDIGINDA ISE EMISYONLAR, 2053 YILINDA 68 MTCO?E`YE GERILEYEBILIR. STRATEJILERIN ETKISINE BAKILDIGINDA, BIYOGAZ KULLANIMIYLA GUBRE KAYNAKLI EMISYONLARDA YUZDE 66,5, TARIM MAKINELERININ ELEKTRIFIKASYONU ILE YUZDE 67,6, SIGIR YETISTIRICILIGINDE GENETIK ISLAH VE YEM KALITESI IYILESTIRMELERIYLE YUZDE 14,3 ORANINDA AZALTIM SAGLANABILIYOR. TARIM KONUSUNDA CALISMALARIN DETAYINI ANLATAN PROF. DR. ILKAY DELLAL ISE KONUYU EMISYON AZALTIMI, TURKIYE`NIN 2053`E KADAR GIDA GUVENCESINI VE KURESEL REKABET GUCUNU KORUMASI HEDEFIYLE ELE ALDIKLARINA DIKKAT CEKTI. DELLAL, ONE CIKAN UYGULAMALAR HAKKINDA SUNLARI SOYLEDI: `ULUSAL IKLIM POLITIKALARIYLA UYUMLU SEKILDE KURGULANAN SENARYOLARDA, KIMYASAL GUBRE KULLANIMININ AZALTILMASI, BAKLAGILLERLE EKIM NOBETININ ARTIRILMASI, DAHA AZ TOPRAK ISLEME, TARIM MAKINELERINDE ELEKTRIFIKASYON, HAYVAN GUBRESININ BIYOGAZ TESISLERINDE DEGERLENDIRILMESI VE HAYVAN ISLAHIYLA VERIMLILIK ARTISI GIBI ADIMLAR ONE CIKIYOR. BU UYGULAMALAR SAYESINDE HEM DUSUK EMISYONLU HEM DE CEVRE DOSTU BIR TARIM MODELI MUMKUN OLACAK, TURKIYE`NIN 2053 NET SIFIR HEDEFINE ULASMASINA GUCLU BIR KATKI SAGLANACAK.` RAPORUN SONUC BOLUMUNDE ISE TURKIYE`NIN BUTUN EKONOMISINI KAPSAYAN PLANLI BIR STRATEJI, TEKNOLOJIK VE EKONOMIK OLARAK UYGULANABILIR OLDUGU KANITLANMIS ONLEMLERLE SERA GAZI EMISYONLARINI 2025-2035 ARASINDA MUTLAK OLARAK AZALTABILECEGI VE 2053`E KADAR EMISYONLARINI DAHA DA AZALTARAK NET SIFIR HEDEFINE YAKLASABILECEGI VURGULANDI. 02.09.2025 18:21:09