PIYASALARA MAKRO BAKIS-KUVEYTTURK YATIRIM ARASTIRMA DIREKTORU DR. KUTAY GOZGOR: HURMUZ KRIZI FED’IN ENFLASYONLA MUCADELESINI ZORA SOKUYOR KUVEYTTURK YATIRIM ARASTIRMA DIREKTORU DR. KUTAY GOZGOR, ABD-IRAN GERILIMI VE HURMUZ BOGAZI KAYNAKLI ARZ RISKLERININ KURESEL ENERJI PIYASALARINDA KIRILGANLIGI ARTIRDIGINI BELIRTTI. KUTAY GOZGOR, MATRIKS ICIN KALEME ALDIGI “HURMUZ KISKACINDA FED: KIRPILMIS ENFLASYON GOSTERGELERI YENI SOKU GIZLEMEYE YETER MI?” BASLIKLI YAZISINDA, STRATEJIK PETROL REZERVLERININ GECICI BIR RAHATLAMA SAGLADIGINI ANCAK REZERV SALIM HIZININ YAVASLAMASIYLA PETROL FIYATLARI VE ENFLASYONIST BASKILAR UZERINDEKI RISKLERIN YENIDEN GUCLENEBILECEGINI IFADE ETTI. GOZGOR, YENI FED BASKANI KEVIN WARSH’IN ENERJI SOKU, YAPISKAN ENFLASYON, BOZULAN BEKLENTILER VE FED ICINDEKI SAHINLESME NEDENIYLE OLDUKCA DAR BIR POLITIKA ALANIYLA KARSI KARSIYA OLDUGUNU VURGULADI. KURESEL FINANSAL PIYASALAR VE MAKROEKONOMIK DENGELERIN, JEOPOLITIK RISKLER KAYNAKLI HASSAS BIR KONJONKTURDEN GECTIGINE DEGINEN GOZGOR, `ABD IRAN GERILIMINDE GERIDE KALAN YUZU ASKIN GUN KURESEL ENERJI KORIDORLARININ GUVENLIGINI TEHDIT EDERKEN, MAKRO IKTISADI CEPHEDE YENI FED BASKANI KEVIN WARSH`IN ENFLASYONLA MUCADELE AJANDASINI DAHA ILK GUNDEN ZORLU BIR PATIKAYA SOKUYOR. HURMUZ BOGAZI`NIN KAPANMASIYLA ORTAYA CIKAN ARZ ACIKLARININ STRATEJIK REZERVLER YOLUYLA GECICI OLARAK IKAME EDILMESI PIYASALARDA SUNI BIR SUKUNET YARATSA DA BU TAMPON MEKANIZMALARIN TUKENMEYE DOGRU GITMESI KURESEL ENFLASYONIST BASKILARI KALICI HALE GETIRME IHTIMALINI GUN GUN ARTIRIYOR.` DIYE KONUSTU. GOZGOR, GUNCEL PETROL FIYATLARININ, JEOPOLITIK RISKLERIN ILK SOK DALGASININ ARDINDAN GECICI BIR DENGELENMEYE ISARET ETTIGINE VURGULAYARAK, `IRAN VE ISRAIL ARASINDA IKI AYLIK KIRILGAN ATESKESI TEHDIT EDEN YENI SALDIRILARIN ARDINDAN BRENT PETROLU SADECE %1 ORANINDA YUKSELIS KAYDETTI. AMERIKA VE IRAN ARASINDAKI KARSILIKLI HAMLELERE RAGMEN BRENT HAM PETROLUNUN VARIL FIYATI 93 DOLAR SEVIYELERINDE SEYREDIYOR. BU SEVIYE, NISAN AYINDA GUN ICI GORULEN ZIRVENIN 30 DOLARIN UZERINDE BIR GERI CEKILMEYI IFADE ETSE DE MEVCUT SUKUNETIN ARKASINDAKI DINAMIKLER OLDUKCA KIRILGAN BIR ZEMINE DAYANIYOR.` DEDI. STRATEJIK PETROL REZERVLERINDE SINIRLARA DOGRU: YAZ DONEMI RISKLERI DR. KUTAY GOZGOR, PETROL PIYASALARININ HURMUZ BOGAZI`NIN KAPANMASIYLA GUNLUK YAKLASIK 15 MILYON VARILLIK BIR ARZ KAYBIYLA KARSI KARSIYA KALDIGININ ALTINI CIZDI VE SUNLARI SOYLEDI: `SIMDIYE KADAR FIYATLARIN MAKUL SEVIYELERDE KALABILMESI, CIN`IN ITHALATINI SAVAS ONCESI DONEME GORE GUNLUK YAKLASIK 5 MILYON VARIL AZALTMASI, DIGER BOLGELERDEKI TUKETIM KISITLAMALARININ TALEBI BENZER ORANDA ASAGI CEKMESI VE BREZILYA ILE VENEZUELA GIBI URETICILERIN URETIMI BIR MIKTAR ARTIRMASI SAYESINDE MUMKUN OLDU. KALAN DEVASA ARZ ACIGI ISE BASTA GELISMIS ULKELERIN STRATEJIK PETROL REZERVLERI OLMAK UZERE DUNYA STOKLARININ ERITILMESIYLE KARSILANIYOR. ULUSLARARASI ENERJI AJANSI TARIHINDEKI EN BUYUK KOORDINELI HAMLEYLE 400 MILYON VARILLIK BIR SERBEST BIRAKMA TAAHHUDUNDE BULUNDU. ANCAK BU TAAHHUDUN NEREDEYSE YARISI HALIHAZIRDA TUKETILMIS DURUMDA VE ONUMUZDEKI DONEMDE BU ARZ AKISININ HIZ KESMESI KACINILMAZ GORUNUYOR. MEVCUT GORUNUMDE ARZ GUVENLIGINI SAGLAYAN ANA AKTORLERIN KAPASITELERI ALARM VERMEYE BASLADI. AMERIKA BIRLESIK DEVLETLERI: TEKSAS VE LOUISIANA`DAKI TUZ MAGARALARINDAN EMTIA TICARETI YAPAN AKTORLER KANALIYLA AVRUPA, ASYA VE LATIN AMERIKA`YA ULASTIRILAN ABD REZERVLERI KURESEL BIR RAHATLAMA SAGLADI. ANCAK TAHMINLER, GUNLUK 1,4 MILYON VARIL OLAN TESLIMAT HIZININ ONUMUZDEKI HAFTALARDA 1 MILYON VARILIN ALTINA GERILECEGINI GOSTERIYOR. EN KUCUK REZERV SAHASI OLAN BAYOU CHOCTAW NEREDEYSE TAMAMEN TUKENIRKEN, DIGER SAHALARDA DA BORU HATTI KAPASITE SINIRLARI VE MAGARALARDAKI BASINC DUSUSLERI TEKNIK HASAR RISKINI ARTIRIYOR. ABD STRATEJIK REZERVLERININ TAMAMI ICIN YASAL ALT SINIR 150 MILYON VARIL DUZEYINDEYKEN, MEVCUT SALIM PROGRAMININ SONUNDA BU SINIRA SADECE 90 MILYON VARILLIK BIR MESAFE KALACAK. HUKUMET, REZERVLERI KORUMAK ADINA VARILLERI SATMAK YERINE %17 ILE %26 ARASINDA BIR PRIMLE GERI IADE EDILMEK UZERE ODUNC VERMEYI TERCIH EDIYOR. JAPONYA: BASLANGICTA ORTA DOGU PETROLUNE %90 ORANINDA BAGIMLI OLAN JAPONYA, ALTERNATIF KANALLAR VE BORU HATLARI KULLANARAK HURMUZ KAYNAKLI ITHALATIN BUYUK KISMINI IKAME ETMEYI BASARDI. SU AN 120 GUNLUK TUKETIMI KARSILAYACAK KAMU STOKUNA SAHIP OLSA DA BASBAKAN TAKAICHI SANAE LIDERLIGINDEKI YONETIMIN KRIZIN UCU ACIK YAPISI NEDENIYLE REZERVLERI DAHA FAZLA ERITMEK KONUSUNDA ISTEKSIZ OLDUGU GORULUYOR. AVRUPA: ABD VE JAPONYA`NIN CAGRILARINA RAGMEN REZERVLERININ HAM PETROLDEN ZIYADE ISLENMIS URUNLERDEN OLUSMASI NEDENIYLE ORTAK HAREKETE DIRENC GOSTEREN AVRUPA, PIYASAYA DOGRUDAN MUDAHALE ETMEK YERINE ENDUSTRIYEL STOK YUKUMLULUKLERINI GEVSETME YOLUNA GITTI. DOLAYISIYLA TICARI AKTORLERIN BU STOKLARI FIZIKI OLARAK NE KADAR PIYASAYA SURECEGI BELIRSIZLIGINI KORUYOR. MORGAN STANLEY PROJEKSIYONLARINA GORE, ABD VE JAPONYA`NIN YAVASLAMASIYLA AJANS UYELERININ REZERV SALIM HIZI HAZIRAN AYINDAKI GUNLUK 2,5 MILYON VARIL SEVIYESINDEN TEMMUZ AYINDA 0.7 MILYON VARILE KADAR GERILEYEBILIR. TAM DA KURESEL YAZ SEZONU YAKIT TALEBININ ZIRVE YAPACAGI BU DONEMDE REZERV DESTEGININ CEKILMESI, TICARI STOKLARIN EYLUL AYINA KADAR ASGARI OPERASYONEL SINIRLARA INMESINE YOL ACABILIR. BU DURUM, PIYASA DENGELEME YUKUNU TAMAMEN CIN`IN GENIS AMA YONETIMI BELIRSIZ STOKLARINA KAYDIRACAKTIR. SAVAS SONRASINDA BU REZERVLERIN YENIDEN DOLDURULMA ZORUNLULUGU ISE PETROL FIYATLARININ UZUN SURE YUKSEK SEVIYELERDE KALACAGINA VEYA DUSUSLERI SINIRLAYACAGINI GOSTEREBILIR.` FED`IN YENI DONEMI VE ENFLASYONUN YAPISKAN KARAKTERI GOZGOR, ENERJI PIYASALARINDAKI BU KIRILGANLIGIN PARA POLITIKASININ HAREKET ALANINI DOGRUDAN DARALTTIGININ ALTINI CIZDI VE 22 MAYIS`TA BEYAZ SARAY`DA YEMIN EDEREK GOREVE BASLAYAN YENI FED BASKANI KEVIN WARSH`UN DONALD TRUMP`IN HIZLI FAIZ INDIRIMI BEKLENTILERINE RAGMEN OLDUKCA SERT BIR MAKROEKONOMIK GERCEKLIKLE YUZLESTIGINI KAYDETTI. NISAN AYINA KADARKI UC AYLIK DONEMDE ABD TUKETICI FIYAT ENDEKSI YILLIKLANDIRILMIS BAZDA %7,3 SEVIYESINE ULASARAK ENFLASYONIST BASKININ BOYUTUNU ORTAYA KOYDUGUNU BELIRTEN KUTAY GOZGOR, KONUYA ILISKIN GORUSLERINI SU SEKILDE DILE GETIRDI: `JEOPOLITIK SOKLARIN YARATTIGI GECICI FIYAT HAREKETLERINI GOZ ARDI ETMEK, MERKEZ BANKACILIGININ TEMEL OGRETILERINDEN BIRIDIR. ANCAK IRAN ILE YASANAN GERILIMIN UZAMASI VE ENERJI DISI KALEMLERE SIRAYET ETMESI, BU SOKU GECICI OLMAKTAN CIKARIYOR. PETROLDEKI YUKSELIS ULASTIRMADAN PLASTIGE KADAR GENIS BIR YELPAZEDE MALIYETLERI ARTIRIRKEN, ENERJI VE GIDA HARIC CEKIRDEK TUFE BILE %3,2 SEVIYESINDE SEYREDIYOR. TUKETIM SEPETINDEKI KATEGORILERIN YARISINDAN FAZLASININ BU YIL %3 VE UZERINDE ARTIS GOSTERMESI, ENFLASYONUN GENELE YAYILDIGINI GOSTERIYOR. WARSH`IN MEVCUT ENFLASYON GOSTERGELERININ YETERSIZLIGINE VURGU YAPARAK UC DEGERLERI DISARIDA BIRAKAN KIRPILMIS ORTALAMA ENDEKSLERINE (TRIMMED-MEAN INFLATION)* YONELME CAGRISI DA MEVCUT TABLOYU HAFIFLETMIYOR. DALLAS VE CLEVELAND FED TARAFINDAN URETILEN KIRPILMIS ORTALAMA GOSTERGELERI, KISA VADELI ENFLASYONUN UZUN VADELI TRENDLERIN UZERINDE HIZLANDIGINI GOSTERIYOR. USTELIK DALLAS FED YONTEMI, TARIHSEL OLARAK FIYAT DUSUSLERININ DAHA SERT OLDUGU DONEMLERE GORE TASARLANDIGINDAN, MEVCUT YAPISAL YUKSELIS TRENDINDE YANILTICI BIR IYIMSERLIK SUNMA RISKI BARINDIRIYOR. EKONOMIK AKTIVITENIN TEMEL DINAMIKLERINI VE GELECEGE YONELIK RISK ALANLARINI DAHA NET GOREBILMEK ADINA MEVCUT VERILER UZERINDEN HESAPLANAN ALTI AYLIK YILLIKLANDIRILMIS CEKIRDEK GOSTERGELER, ABD EKONOMISINDE KALICI ENFLASYON TRENDININ %3,3 CIVARINDA KATILASTIGINI ORTAYA KOYMAKTADIR. BU ORAN, PANDEMI ONCESI DONEM OLAN 2015-2019 ORTALAMASI OLAN %2.0 SEVIYESININ OLDUKCA UZERINDEDIR.` KAYNAK: CLEVELAND FED VE DALLAS FED PIYASA FIYATLAMALARI VE FED ICINDEKI BOLUNME DR. KUTAY GOZGOR, ENFLASYONUN BU DIRENCLI YAPISI KARSISINDA FINANSAL PIYASALARIN TEPKISININ GECIKMEDIGINI SOYLEDI. YILIN BASINDA YATIRIMCILARIN BU YIL ICIN EN AZ BIR VEYA IKI FAIZ INDIRIMI BEKLEDIGINI, ANCAK MEVCUT KONJONKTURDE BIR FAIZ ARTISINI FIYATLAMAYA BASLADIKLARINI HATIRLATARAK, HATTA PIYASADA IKI VEYA DAHA FAZLA FAIZ ARTISI IHTIMALINE YAKLASIK DORTTE BIR SANS TANINDIGINI, BU BEKLENTILERE PARALEL OLARAK ABD TAHVIL FAIZLERININ DE YUKSELIS KAYDETTIGINI BELIRTTI. TAHVIL PIYASASININ UZUN VADELI TAHVILLERDE BIR `WARSH PRIMI` TESPIT ETTIGINE ISARET EDEN GOZGOR, SU SEKILDE KONUSTU: `BU PRIM, FED BASKANI`NIN SIYASI IRADEYE BOYUN EGEREK ENFLASYONUN KONTROLDEN CIKMASINA GOZ YUMMA RISKINE KARSI BIR TAZMINAT NITELIGI TASIYOR. FAIZLERIN COK ERKEN INDIRILMESI DURUMUNDA TAHVIL TRADERLARININ HAREKETE GECMESI KACINILMAZ OLACAKTIR. BU SURECTE TEK ZORLUK PIYASA VE VERI DINAMIKLERI DEGIL, FED KOMITESININ KENDI ICINDEKI AYRISMADIR. WARSH`IN MESLEKTASLARI SIMDIDEN DAHA SAHIN BIR TUTUMA YONELMIS DURUMDALAR. NISAN AYINDA UC KOMITE UYESI, FED`IN METINLERINDE YER ALAN VE BIR SONRAKI HAMLENIN ARTISTAN ZIYADE INDIRIM YONUNDE OLABILECEGINE ISARET EDEN GEVSEME EGILIMININ KALDIRILMASI YONUNDE MUHALIF OY KULLANDI. FED GUVERNORU CHRISTOPHER WALLER DA 22 MAYIS`TAKI KONUSMASINDA BU GORUSE KATILDIGINI BELIRTTI. EGER KOMITE, WARSH`IN GORUSUNE BIR FAIZ ARTISI YONUNDE BASKI YAPARSA, YENI BASKAN OLDUKCA SANCILI BIR SECIMLE KARSI KARSIYA KALACAKTIR.` MAKRO PERSPEKTIF: BEKLENTILERIN BOZULMASI VE POLITIKA CIKMAZI YAZISININ SON BOLUMUNDE GEREK MAL FIYATLARINDAKI DEFLASYONIST SURECIN SONA ERMESI GEREKSE YAPAY ZEKA YATIRIMLARININ YAZILIM VE DONANIM FIYATLARINDA 1970`LERDEN BU YANA EN YUKSEK ARTIS TRENDINI TETIKLEMESININ ARZ YONLU YAPISAL SIKINTILARI DERINLESTIGINE DEGINEN KUTAY GOZGOR, SOZLERINI SU SEKILDE TAMAMLADI: `EN KRITIK RISK ISE BES YILDIR HEDEF USTU SEYREDEN ENFLASYONUN EKONOMIK AKTORLERIN UZUN VADELI BEKLENTILERINI BOZMAYA BASLAMASIDIR. UNIVERSITY OF MICHIGAN VE NEW YORK FED ANKETLERI, HANEHALKININ BES YIL SONRASINA ILISKIN ENFLASYON BEKLENTILERININ %3,8 ILE %3,9 BANDINA YERLESTIGINI GOSTERIYOR. BU DURUM, FIYAT ARTIS EGILIMININ ZIHINLERDE KALICI HALE GELDIGININ EN NET GOSTERGESIDIR. SONUC OLARAK, KURESEL ENERJI ARZINI AYAKTA TUTAN STRATEJIK REZERVLERIN TUKENME NOKTASINA GELMESI, JEOPOLITIK SOKLARIN HAMMADDE KANALIYLA SINIRLI KALMAYACAGINI GOSTERIYOR. YENI FED YONETIMI, BIR YANDAN SIYASI OTORITENIN GEVSEME BASKISINI HISSEDERKEN, DIGER YANDAN ENERJI KRIZININ BESLEDIGI KATI HIZMET ENFLASYONU, BOZULAN BEKLENTILER VE KENDI ICINDE SAHINLESEN BIR KOMITEYLE MUCADELE ETMEK ZORUNDADIR. WARSH`IN YUKSELEN FIYATLARI KISA SURELI BIR SAVASA FATURA ETME IMKANI, AMERIKA`DAKI ARA SECIMLERDEN SADECE HAFTALAR ONCE, YANI EYLUL AYI ITIBARIYLA ORTADAN KALKABILIR. BU DONEMDE SIKI PARA POLITIKASI ISTEYEN BIR KOMITE, GUVERCIN ADIMLARI CEZALANDIRMAYA HAZIR PIYASALAR VE FAIZ INDIRIMI TALEP EDEN BIR BASKAN ARASINDA SIKISACAKTIR. REZERVLERIN SALIM HIZININ DUSECEGI TEMMUZ AYI ITIBARIYLA, FINANSAL PIYASALARDAKI SUNI SAKIN DONEMIN YERINI DAHA YUKSEK BIR OYNAKLIGA BIRAKMASI VE PARA POLITIKASININ TAHMIN EDILENDEN COK DAHA DAR BIR KORIDORA SIKISMASI KUVVETLE MUHTEMELDIR.` * TRIMMED-MEAN INFLATION: FIYAT ARTISLARININ DAGILIMINDA EN YUKSEK VE EN DUSUK DEGERLERIN (ASIRI UCLARIN) BELIRLI BIR YUZDESININ HESAPLAMA DISI BIRAKILDIGI, GERIYE KALAN KALEMLERIN ORTALAMASIYLA ELDE EDILEN BIR CEKIRDEK ENFLASYON OLCUTUDUR. 12.06.2026 13:25:12